2.6 演習¶
2.6.1 確認問題¶
1. 反復と再帰の時間・空間計算量¶
次の 2 つのコードは、どちらも \(1 + 2 + \dots + n\) を計算します(\(n \ge 1\) とします)。n を 4 として、
プログラムが実際に実行される順序に沿って次の問いに答え、2 つの書き方の効率を比較してください。
n = 4を入力して反復関数を実行すると、各ループの終了時に累積変数resはそれぞれいくつになりますか?n = 4を入力して再帰関数を実行すると、引数nはどの値を順に取りますか?最も深い呼び出しから戻るとき、結果はどのように求められますか?- 2 つの書き方の時間計算量と空間計算量は、それぞれいくつですか?問い 1、2 の実行過程と結び付けて理由を説明してください。
解答
-
ループ変数
iは1、2、3、4の順に変化し、各ループの終了時にresは1、3、6、10となります。したがって、反復関数は 10 を返します。 -
引数
nは4 → 3 → 2 → 1の順に変化します。 最も深い呼び出しが 1 を返した後、各呼び出しは順に2 + 1 = 3、3 + 3 = 6、4 + 6 = 10を得ます。 最も深い呼び出しに到達した時点では、4 回の関数呼び出しはどれもまだ終了していません。 -
どちらのコードも、\(n\) に比例する回数のループまたは呼び出しを行うため、時間計算量はともに \(O(n)\) です。 一方、空間計算量は異なります。反復版が使う変数は定数個だけなので \(O(1)\) です。 再帰版では、終了条件に到達するまで、それまでの関数呼び出しが結果を待つ必要があります。そのため、呼び出しスタックには最大で \(n\) 回分の呼び出しが同時に保存され、 空間計算量は \(O(n)\) です。
空間計算量を分析するときは、コード中の変数だけでなく、再帰呼び出しが使う空間も考える必要があります。
2. 3 つのコードの時間計算量¶
次の 3 つのコード片はいずれも、正の整数 \(n\) を入力とします。時間計算量が小さい順に並べ、それぞれの計算量を書いてください。
def linear_loop(n: int) -> int:
"""線形時間のループ"""
res = 0
for i in range(n):
res += i
return res
def quadratic_loop(n: int) -> int:
"""二次時間のループ"""
res = 0
for i in range(n):
for j in range(i, n):
res += j
return res
def logarithmic_loop(n: int) -> int:
"""対数時間のループ"""
while n > 1:
n //= 2
return n
/* 線形時間のループ */
int linearLoop(int n) {
int res = 0;
for (int i = 0; i < n; ++i) {
res += i;
}
return res;
}
/* 二次時間のループ */
int quadraticLoop(int n) {
int res = 0;
for (int i = 0; i < n; ++i) {
for (int j = i; j < n; ++j) {
res += j;
}
}
return res;
}
/* 対数時間のループ */
int logarithmicLoop(int n) {
while (n > 1) {
n /= 2;
}
return n;
}
/* 線形時間のループ */
int linearLoop(int n) {
int res = 0;
for (int i = 0; i < n; i++) {
res += i;
}
return res;
}
/* 二次時間のループ */
int quadraticLoop(int n) {
int res = 0;
for (int i = 0; i < n; i++) {
for (int j = i; j < n; j++) {
res += j;
}
}
return res;
}
/* 対数時間のループ */
int logarithmicLoop(int n) {
while (n > 1) {
n /= 2;
}
return n;
}
/* 線形時間のループ */
int LinearLoop(int n) {
int res = 0;
for (int i = 0; i < n; i++) {
res += i;
}
return res;
}
/* 二次時間のループ */
int QuadraticLoop(int n) {
int res = 0;
for (int i = 0; i < n; i++) {
for (int j = i; j < n; j++) {
res += j;
}
}
return res;
}
/* 対数時間のループ */
int LogarithmicLoop(int n) {
while (n > 1) {
n /= 2;
}
return n;
}
/* 線形時間のループ */
func linearLoop(n int) int {
res := 0
for i := 0; i < n; i++ {
res += i
}
return res
}
/* 二次時間のループ */
func quadraticLoop(n int) int {
res := 0
for i := 0; i < n; i++ {
for j := i; j < n; j++ {
res += j
}
}
return res
}
/* 対数時間のループ */
func logarithmicLoop(n int) int {
for n > 1 {
n /= 2
}
return n
}
/* 線形時間のループ */
func linearLoop(n: Int) -> Int {
var res = 0
for i in 0 ..< n {
res += i
}
return res
}
/* 二次時間のループ */
func quadraticLoop(n: Int) -> Int {
var res = 0
for i in 0 ..< n {
for j in i ..< n {
res += j
}
}
return res
}
/* 対数時間のループ */
func logarithmicLoop(n: Int) -> Int {
var n = n
while n > 1 {
n /= 2
}
return n
}
/* 線形時間のループ */
function linearLoop(n) {
let res = 0;
for (let i = 0; i < n; i++) {
res += i;
}
return res;
}
/* 二次時間のループ */
function quadraticLoop(n) {
let res = 0;
for (let i = 0; i < n; i++) {
for (let j = i; j < n; j++) {
res += j;
}
}
return res;
}
/* 対数時間のループ */
function logarithmicLoop(n) {
while (n > 1) {
n = Math.floor(n / 2);
}
return n;
}
/* 線形時間のループ */
function linearLoop(n: number): number {
let res = 0;
for (let i = 0; i < n; i++) {
res += i;
}
return res;
}
/* 二次時間のループ */
function quadraticLoop(n: number): number {
let res = 0;
for (let i = 0; i < n; i++) {
for (let j = i; j < n; j++) {
res += j;
}
}
return res;
}
/* 対数時間のループ */
function logarithmicLoop(n: number): number {
while (n > 1) {
n = Math.floor(n / 2);
}
return n;
}
/* 線形時間のループ */
int linearLoop(int n) {
int res = 0;
for (int i = 0; i < n; i++) {
res += i;
}
return res;
}
/* 二次時間のループ */
int quadraticLoop(int n) {
int res = 0;
for (int i = 0; i < n; i++) {
for (int j = i; j < n; j++) {
res += j;
}
}
return res;
}
/* 対数時間のループ */
int logarithmicLoop(int n) {
while (n > 1) {
n ~/= 2;
}
return n;
}
/* 線形時間のループ */
fn linear_loop(n: i32) -> i32 {
let mut res = 0;
for i in 0..n {
res += i;
}
res
}
/* 二次時間のループ */
fn quadratic_loop(n: i32) -> i32 {
let mut res = 0;
for i in 0..n {
for j in i..n {
res += j;
}
}
res
}
/* 対数時間のループ */
fn logarithmic_loop(mut n: i32) -> i32 {
while n > 1 {
n /= 2;
}
n
}
/* 線形時間のループ */
int linearLoop(int n) {
int res = 0;
for (int i = 0; i < n; i++) {
res += i;
}
return res;
}
/* 二次時間のループ */
int quadraticLoop(int n) {
int res = 0;
for (int i = 0; i < n; i++) {
for (int j = i; j < n; j++) {
res += j;
}
}
return res;
}
/* 対数時間のループ */
int logarithmicLoop(int n) {
while (n > 1) {
n /= 2;
}
return n;
}
/* 線形時間のループ */
fun linearLoop(n: Int): Int {
var res = 0
for (i in 0 until n) {
res += i
}
return res
}
/* 二次時間のループ */
fun quadraticLoop(n: Int): Int {
var res = 0
for (i in 0 until n) {
for (j in i until n) {
res += j
}
}
return res
}
/* 対数時間のループ */
fun logarithmicLoop(n: Int): Int {
var value = n
while (value > 1) {
value /= 2
}
return value
}
解答
小さい順に、コード片 3 は \(O(\log n)\)、コード片 1 は \(O(n)\)、コード片 2 は \(O(n^2)\) です。 コード片 3 では、ループのたびに \(n\) が半分になるため、ループ回数は約 \(\log_2 n\) 回です。 コード片 1 のループはちょうど \(n\) 回実行されます。コード片 2 の内側のループ回数は順に \(n,n-1,\dots,1\) で、合計は \(n(n+1)/2\) となるため、二次の計算量です。
3. どちらの反転が空間を節約できるか¶
配列 nums のすべての要素を逆順にする方法として、次の 2 つがあります。
- 同じ長さの新しい配列
resを作り、逆順にコピーして返す。 -
2 つのインデックス
iとjをそれぞれ先頭と末尾から中央へ動かし、nums[i]とnums[j]を順に交換する。2 つの方法の空間計算量は、それぞれいくつですか?どちらが「インプレース」な操作ですか?
解答
-
入力と同じ長さの補助配列が必要なため、空間計算量は \(O(n)\) です。
-
使うのは 2 つのインデックス変数だけなので、 空間計算量は \(O(1)\) であり、インプレースな操作です。
ただし、インプレースな反転は入力配列を変更します。 入力の変更が許される場合にのみ優先して使うべきです。元の配列を残す必要がある場合は、方法 1 のコピーにかかる空間を省くことはできません。
2.6.2 プログラミング演習¶
1. フィボナッチ数¶
フィボナッチ数列は、\(F(0)=0\)、\(F(1)=1\) を満たし、\(n\ge2\) のとき \(F(n)=F(n-1)+F(n-2)\) となります。
0 以上の整数 n が与えられます。再帰を使わず、ループを使って \(F(n)\) を計算し、返してください。
解法のヒント
- まず、n が 0 と 1 の場合をそれぞれ処理します
- 次の項の計算に必要なのは直前の 2 項だけで、数列全体を保存する必要はありません
- 2 つの変数を更新するときは、後で使う古い値を先に上書きしないよう注意します