mirror of
https://github.com/krahets/hello-algo.git
synced 2026-08-28 19:07:14 +00:00
761 lines
18 KiB
Markdown
761 lines
18 KiB
Markdown
---
|
|
comments: true
|
|
---
|
|
|
|
# 2.6 演習
|
|
|
|
## 2.6.1 確認問題
|
|
|
|
### 1. 反復と再帰の時間・空間計算量
|
|
|
|
次の 2 つのコードは、どちらも $1 + 2 + \dots + n$ を計算します($n \ge 1$ とします)。`n` を 4 として、
|
|
プログラムが実際に実行される順序に沿って次の問いに答え、2 つの書き方の効率を比較してください。
|
|
|
|
=== "Python"
|
|
|
|
```python title="complexity_exercises.py"
|
|
def sum_iter(n: int) -> int:
|
|
"""反復による総和"""
|
|
res = 0
|
|
for i in range(1, n + 1):
|
|
res += i
|
|
return res
|
|
|
|
def sum_recur(n: int) -> int:
|
|
"""再帰による総和"""
|
|
if n == 1:
|
|
return 1
|
|
return n + sum_recur(n - 1)
|
|
```
|
|
|
|
=== "C++"
|
|
|
|
```cpp title="complexity_exercises.cpp"
|
|
/* 反復による総和 */
|
|
int sumIter(int n) {
|
|
int res = 0;
|
|
for (int i = 1; i <= n; ++i) {
|
|
res += i;
|
|
}
|
|
return res;
|
|
}
|
|
|
|
/* 再帰による総和 */
|
|
int sumRecur(int n) {
|
|
if (n == 1) {
|
|
return 1;
|
|
}
|
|
return n + sumRecur(n - 1);
|
|
}
|
|
```
|
|
|
|
=== "Java"
|
|
|
|
```java title="complexity_exercises.java"
|
|
/* 反復による総和 */
|
|
int sumIter(int n) {
|
|
int res = 0;
|
|
for (int i = 1; i <= n; i++) {
|
|
res += i;
|
|
}
|
|
return res;
|
|
}
|
|
|
|
/* 再帰による総和 */
|
|
int sumRecur(int n) {
|
|
if (n == 1) {
|
|
return 1;
|
|
}
|
|
return n + sumRecur(n - 1);
|
|
}
|
|
```
|
|
|
|
=== "C#"
|
|
|
|
```csharp title="complexity_exercises.cs"
|
|
/* 反復による総和 */
|
|
int SumIter(int n) {
|
|
int res = 0;
|
|
for (int i = 1; i <= n; i++) {
|
|
res += i;
|
|
}
|
|
return res;
|
|
}
|
|
|
|
/* 再帰による総和 */
|
|
int SumRecur(int n) {
|
|
if (n == 1) {
|
|
return 1;
|
|
}
|
|
return n + SumRecur(n - 1);
|
|
}
|
|
```
|
|
|
|
=== "Go"
|
|
|
|
```go title="complexity_exercises.go"
|
|
/* 反復による総和 */
|
|
func sumIter(n int) int {
|
|
res := 0
|
|
for i := 1; i <= n; i++ {
|
|
res += i
|
|
}
|
|
return res
|
|
}
|
|
|
|
/* 再帰による総和 */
|
|
func sumRecur(n int) int {
|
|
if n == 1 {
|
|
return 1
|
|
}
|
|
return n + sumRecur(n-1)
|
|
}
|
|
```
|
|
|
|
=== "Swift"
|
|
|
|
```swift title="complexity_exercises.swift"
|
|
/* 反復による総和 */
|
|
func sumIter(n: Int) -> Int {
|
|
var res = 0
|
|
for i in 1 ... n {
|
|
res += i
|
|
}
|
|
return res
|
|
}
|
|
|
|
/* 再帰による総和 */
|
|
func sumRecur(n: Int) -> Int {
|
|
if n == 1 {
|
|
return 1
|
|
}
|
|
return n + sumRecur(n: n - 1)
|
|
}
|
|
```
|
|
|
|
=== "JS"
|
|
|
|
```javascript title="complexity_exercises.js"
|
|
/* 反復による総和 */
|
|
function sumIter(n) {
|
|
let res = 0;
|
|
for (let i = 1; i <= n; i++) {
|
|
res += i;
|
|
}
|
|
return res;
|
|
}
|
|
|
|
/* 再帰による総和 */
|
|
function sumRecur(n) {
|
|
if (n === 1) {
|
|
return 1;
|
|
}
|
|
return n + sumRecur(n - 1);
|
|
}
|
|
```
|
|
|
|
=== "TS"
|
|
|
|
```typescript title="complexity_exercises.ts"
|
|
/* 反復による総和 */
|
|
function sumIter(n: number): number {
|
|
let res = 0;
|
|
for (let i = 1; i <= n; i++) {
|
|
res += i;
|
|
}
|
|
return res;
|
|
}
|
|
|
|
/* 再帰による総和 */
|
|
function sumRecur(n: number): number {
|
|
if (n === 1) {
|
|
return 1;
|
|
}
|
|
return n + sumRecur(n - 1);
|
|
}
|
|
```
|
|
|
|
=== "Dart"
|
|
|
|
```dart title="complexity_exercises.dart"
|
|
/* 反復による総和 */
|
|
int sumIter(int n) {
|
|
int res = 0;
|
|
for (int i = 1; i <= n; i++) {
|
|
res += i;
|
|
}
|
|
return res;
|
|
}
|
|
|
|
/* 再帰による総和 */
|
|
int sumRecur(int n) {
|
|
if (n == 1) {
|
|
return 1;
|
|
}
|
|
return n + sumRecur(n - 1);
|
|
}
|
|
```
|
|
|
|
=== "Rust"
|
|
|
|
```rust title="complexity_exercises.rs"
|
|
/* 反復による総和 */
|
|
fn sum_iter(n: i32) -> i32 {
|
|
let mut res = 0;
|
|
for i in 1..=n {
|
|
res += i;
|
|
}
|
|
res
|
|
}
|
|
|
|
/* 再帰による総和 */
|
|
fn sum_recur(n: i32) -> i32 {
|
|
if n == 1 {
|
|
return 1;
|
|
}
|
|
n + sum_recur(n - 1)
|
|
}
|
|
```
|
|
|
|
=== "C"
|
|
|
|
```c title="complexity_exercises.c"
|
|
/* 反復による総和 */
|
|
int sumIter(int n) {
|
|
int res = 0;
|
|
for (int i = 1; i <= n; i++) {
|
|
res += i;
|
|
}
|
|
return res;
|
|
}
|
|
|
|
/* 再帰による総和 */
|
|
int sumRecur(int n) {
|
|
if (n == 1) {
|
|
return 1;
|
|
}
|
|
return n + sumRecur(n - 1);
|
|
}
|
|
```
|
|
|
|
=== "Kotlin"
|
|
|
|
```kotlin title="complexity_exercises.kt"
|
|
/* 反復による総和 */
|
|
fun sumIter(n: Int): Int {
|
|
var res = 0
|
|
for (i in 1..n) {
|
|
res += i
|
|
}
|
|
return res
|
|
}
|
|
|
|
/* 再帰による総和 */
|
|
fun sumRecur(n: Int): Int {
|
|
if (n == 1) {
|
|
return 1
|
|
}
|
|
return n + sumRecur(n - 1)
|
|
}
|
|
```
|
|
|
|
=== "Ruby"
|
|
|
|
```ruby title="complexity_exercises.rb"
|
|
### 反復による総和 ###
|
|
def sum_iter(n)
|
|
res = 0
|
|
for i in 1..n
|
|
res += i
|
|
end
|
|
res
|
|
end
|
|
|
|
### 再帰による総和 ###
|
|
def sum_recur(n)
|
|
return 1 if n == 1
|
|
|
|
n + sum_recur(n - 1)
|
|
end
|
|
```
|
|
|
|
<!-- numbered-subquestions -->
|
|
|
|
1. `n = 4` を入力して反復関数を実行すると、各ループの終了時に累積変数 `res` はそれぞれいくつになりますか?
|
|
2. `n = 4` を入力して再帰関数を実行すると、引数 `n` はどの値を順に取りますか?最も深い呼び出しから戻るとき、結果はどのように求められますか?
|
|
3. 2 つの書き方の時間計算量と空間計算量は、それぞれいくつですか?問い 1、2 の実行過程と結び付けて理由を説明してください。
|
|
|
|
??? success "解答"
|
|
|
|
1. ループ変数 `i` は `1、2、3、4` の順に変化し、各ループの終了時に `res` は
|
|
`1、3、6、10` となります。したがって、反復関数は 10 を返します。
|
|
|
|
2. 引数 `n` は `4 → 3 → 2 → 1` の順に変化します。
|
|
最も深い呼び出しが 1 を返した後、各呼び出しは順に `2 + 1 = 3`、`3 + 3 = 6`、`4 + 6 = 10` を得ます。
|
|
最も深い呼び出しに到達した時点では、4 回の関数呼び出しはどれもまだ終了していません。
|
|
|
|
3. どちらのコードも、$n$ に比例する回数のループまたは呼び出しを行うため、時間計算量はともに $O(n)$ です。
|
|
一方、空間計算量は異なります。反復版が使う変数は定数個だけなので $O(1)$ です。
|
|
再帰版では、終了条件に到達するまで、それまでの関数呼び出しが結果を待つ必要があります。そのため、呼び出しスタックには最大で $n$ 回分の呼び出しが同時に保存され、
|
|
空間計算量は $O(n)$ です。
|
|
|
|
空間計算量を分析するときは、コード中の変数だけでなく、再帰呼び出しが使う空間も考える必要があります。
|
|
|
|
### 2. 3 つのコードの時間計算量
|
|
|
|
次の 3 つのコード片はいずれも、正の整数 $n$ を入力とします。時間計算量が小さい順に並べ、それぞれの計算量を書いてください。
|
|
|
|
=== "Python"
|
|
|
|
```python title="complexity_exercises.py"
|
|
def linear_loop(n: int) -> int:
|
|
"""線形時間のループ"""
|
|
res = 0
|
|
for i in range(n):
|
|
res += i
|
|
return res
|
|
|
|
def quadratic_loop(n: int) -> int:
|
|
"""二次時間のループ"""
|
|
res = 0
|
|
for i in range(n):
|
|
for j in range(i, n):
|
|
res += j
|
|
return res
|
|
|
|
def logarithmic_loop(n: int) -> int:
|
|
"""対数時間のループ"""
|
|
while n > 1:
|
|
n //= 2
|
|
return n
|
|
```
|
|
|
|
=== "C++"
|
|
|
|
```cpp title="complexity_exercises.cpp"
|
|
/* 線形時間のループ */
|
|
int linearLoop(int n) {
|
|
int res = 0;
|
|
for (int i = 0; i < n; ++i) {
|
|
res += i;
|
|
}
|
|
return res;
|
|
}
|
|
|
|
/* 二次時間のループ */
|
|
int quadraticLoop(int n) {
|
|
int res = 0;
|
|
for (int i = 0; i < n; ++i) {
|
|
for (int j = i; j < n; ++j) {
|
|
res += j;
|
|
}
|
|
}
|
|
return res;
|
|
}
|
|
|
|
/* 対数時間のループ */
|
|
int logarithmicLoop(int n) {
|
|
while (n > 1) {
|
|
n /= 2;
|
|
}
|
|
return n;
|
|
}
|
|
```
|
|
|
|
=== "Java"
|
|
|
|
```java title="complexity_exercises.java"
|
|
/* 線形時間のループ */
|
|
int linearLoop(int n) {
|
|
int res = 0;
|
|
for (int i = 0; i < n; i++) {
|
|
res += i;
|
|
}
|
|
return res;
|
|
}
|
|
|
|
/* 二次時間のループ */
|
|
int quadraticLoop(int n) {
|
|
int res = 0;
|
|
for (int i = 0; i < n; i++) {
|
|
for (int j = i; j < n; j++) {
|
|
res += j;
|
|
}
|
|
}
|
|
return res;
|
|
}
|
|
|
|
/* 対数時間のループ */
|
|
int logarithmicLoop(int n) {
|
|
while (n > 1) {
|
|
n /= 2;
|
|
}
|
|
return n;
|
|
}
|
|
```
|
|
|
|
=== "C#"
|
|
|
|
```csharp title="complexity_exercises.cs"
|
|
/* 線形時間のループ */
|
|
int LinearLoop(int n) {
|
|
int res = 0;
|
|
for (int i = 0; i < n; i++) {
|
|
res += i;
|
|
}
|
|
return res;
|
|
}
|
|
|
|
/* 二次時間のループ */
|
|
int QuadraticLoop(int n) {
|
|
int res = 0;
|
|
for (int i = 0; i < n; i++) {
|
|
for (int j = i; j < n; j++) {
|
|
res += j;
|
|
}
|
|
}
|
|
return res;
|
|
}
|
|
|
|
/* 対数時間のループ */
|
|
int LogarithmicLoop(int n) {
|
|
while (n > 1) {
|
|
n /= 2;
|
|
}
|
|
return n;
|
|
}
|
|
```
|
|
|
|
=== "Go"
|
|
|
|
```go title="complexity_exercises.go"
|
|
/* 線形時間のループ */
|
|
func linearLoop(n int) int {
|
|
res := 0
|
|
for i := 0; i < n; i++ {
|
|
res += i
|
|
}
|
|
return res
|
|
}
|
|
|
|
/* 二次時間のループ */
|
|
func quadraticLoop(n int) int {
|
|
res := 0
|
|
for i := 0; i < n; i++ {
|
|
for j := i; j < n; j++ {
|
|
res += j
|
|
}
|
|
}
|
|
return res
|
|
}
|
|
|
|
/* 対数時間のループ */
|
|
func logarithmicLoop(n int) int {
|
|
for n > 1 {
|
|
n /= 2
|
|
}
|
|
return n
|
|
}
|
|
```
|
|
|
|
=== "Swift"
|
|
|
|
```swift title="complexity_exercises.swift"
|
|
/* 線形時間のループ */
|
|
func linearLoop(n: Int) -> Int {
|
|
var res = 0
|
|
for i in 0 ..< n {
|
|
res += i
|
|
}
|
|
return res
|
|
}
|
|
|
|
/* 二次時間のループ */
|
|
func quadraticLoop(n: Int) -> Int {
|
|
var res = 0
|
|
for i in 0 ..< n {
|
|
for j in i ..< n {
|
|
res += j
|
|
}
|
|
}
|
|
return res
|
|
}
|
|
|
|
/* 対数時間のループ */
|
|
func logarithmicLoop(n: Int) -> Int {
|
|
var n = n
|
|
while n > 1 {
|
|
n /= 2
|
|
}
|
|
return n
|
|
}
|
|
```
|
|
|
|
=== "JS"
|
|
|
|
```javascript title="complexity_exercises.js"
|
|
/* 線形時間のループ */
|
|
function linearLoop(n) {
|
|
let res = 0;
|
|
for (let i = 0; i < n; i++) {
|
|
res += i;
|
|
}
|
|
return res;
|
|
}
|
|
|
|
/* 二次時間のループ */
|
|
function quadraticLoop(n) {
|
|
let res = 0;
|
|
for (let i = 0; i < n; i++) {
|
|
for (let j = i; j < n; j++) {
|
|
res += j;
|
|
}
|
|
}
|
|
return res;
|
|
}
|
|
|
|
/* 対数時間のループ */
|
|
function logarithmicLoop(n) {
|
|
while (n > 1) {
|
|
n = Math.floor(n / 2);
|
|
}
|
|
return n;
|
|
}
|
|
```
|
|
|
|
=== "TS"
|
|
|
|
```typescript title="complexity_exercises.ts"
|
|
/* 線形時間のループ */
|
|
function linearLoop(n: number): number {
|
|
let res = 0;
|
|
for (let i = 0; i < n; i++) {
|
|
res += i;
|
|
}
|
|
return res;
|
|
}
|
|
|
|
/* 二次時間のループ */
|
|
function quadraticLoop(n: number): number {
|
|
let res = 0;
|
|
for (let i = 0; i < n; i++) {
|
|
for (let j = i; j < n; j++) {
|
|
res += j;
|
|
}
|
|
}
|
|
return res;
|
|
}
|
|
|
|
/* 対数時間のループ */
|
|
function logarithmicLoop(n: number): number {
|
|
while (n > 1) {
|
|
n = Math.floor(n / 2);
|
|
}
|
|
return n;
|
|
}
|
|
```
|
|
|
|
=== "Dart"
|
|
|
|
```dart title="complexity_exercises.dart"
|
|
/* 線形時間のループ */
|
|
int linearLoop(int n) {
|
|
int res = 0;
|
|
for (int i = 0; i < n; i++) {
|
|
res += i;
|
|
}
|
|
return res;
|
|
}
|
|
|
|
/* 二次時間のループ */
|
|
int quadraticLoop(int n) {
|
|
int res = 0;
|
|
for (int i = 0; i < n; i++) {
|
|
for (int j = i; j < n; j++) {
|
|
res += j;
|
|
}
|
|
}
|
|
return res;
|
|
}
|
|
|
|
/* 対数時間のループ */
|
|
int logarithmicLoop(int n) {
|
|
while (n > 1) {
|
|
n ~/= 2;
|
|
}
|
|
return n;
|
|
}
|
|
```
|
|
|
|
=== "Rust"
|
|
|
|
```rust title="complexity_exercises.rs"
|
|
/* 線形時間のループ */
|
|
fn linear_loop(n: i32) -> i32 {
|
|
let mut res = 0;
|
|
for i in 0..n {
|
|
res += i;
|
|
}
|
|
res
|
|
}
|
|
|
|
/* 二次時間のループ */
|
|
fn quadratic_loop(n: i32) -> i32 {
|
|
let mut res = 0;
|
|
for i in 0..n {
|
|
for j in i..n {
|
|
res += j;
|
|
}
|
|
}
|
|
res
|
|
}
|
|
|
|
/* 対数時間のループ */
|
|
fn logarithmic_loop(mut n: i32) -> i32 {
|
|
while n > 1 {
|
|
n /= 2;
|
|
}
|
|
n
|
|
}
|
|
```
|
|
|
|
=== "C"
|
|
|
|
```c title="complexity_exercises.c"
|
|
/* 線形時間のループ */
|
|
int linearLoop(int n) {
|
|
int res = 0;
|
|
for (int i = 0; i < n; i++) {
|
|
res += i;
|
|
}
|
|
return res;
|
|
}
|
|
|
|
/* 二次時間のループ */
|
|
int quadraticLoop(int n) {
|
|
int res = 0;
|
|
for (int i = 0; i < n; i++) {
|
|
for (int j = i; j < n; j++) {
|
|
res += j;
|
|
}
|
|
}
|
|
return res;
|
|
}
|
|
|
|
/* 対数時間のループ */
|
|
int logarithmicLoop(int n) {
|
|
while (n > 1) {
|
|
n /= 2;
|
|
}
|
|
return n;
|
|
}
|
|
```
|
|
|
|
=== "Kotlin"
|
|
|
|
```kotlin title="complexity_exercises.kt"
|
|
/* 線形時間のループ */
|
|
fun linearLoop(n: Int): Int {
|
|
var res = 0
|
|
for (i in 0 until n) {
|
|
res += i
|
|
}
|
|
return res
|
|
}
|
|
|
|
/* 二次時間のループ */
|
|
fun quadraticLoop(n: Int): Int {
|
|
var res = 0
|
|
for (i in 0 until n) {
|
|
for (j in i until n) {
|
|
res += j
|
|
}
|
|
}
|
|
return res
|
|
}
|
|
|
|
/* 対数時間のループ */
|
|
fun logarithmicLoop(n: Int): Int {
|
|
var value = n
|
|
while (value > 1) {
|
|
value /= 2
|
|
}
|
|
return value
|
|
}
|
|
```
|
|
|
|
=== "Ruby"
|
|
|
|
```ruby title="complexity_exercises.rb"
|
|
### 線形時間のループ ###
|
|
def linear_loop(n)
|
|
res = 0
|
|
for i in 0...n
|
|
res += i
|
|
end
|
|
res
|
|
end
|
|
|
|
### 二次時間のループ ###
|
|
def quadratic_loop(n)
|
|
res = 0
|
|
for i in 0...n
|
|
for j in i...n
|
|
res += j
|
|
end
|
|
end
|
|
res
|
|
end
|
|
|
|
### 対数時間のループ ###
|
|
def logarithmic_loop(n)
|
|
n /= 2 while n > 1
|
|
n
|
|
end
|
|
```
|
|
|
|
??? success "解答"
|
|
|
|
小さい順に、コード片 3 は $O(\log n)$、コード片 1 は $O(n)$、コード片 2 は $O(n^2)$ です。
|
|
コード片 3 では、ループのたびに $n$ が半分になるため、ループ回数は約 $\log_2 n$ 回です。
|
|
コード片 1 のループはちょうど $n$ 回実行されます。コード片 2 の内側のループ回数は順に
|
|
$n,n-1,\dots,1$ で、合計は $n(n+1)/2$ となるため、二次の計算量です。
|
|
|
|
### 3. どちらの反転が空間を節約できるか
|
|
|
|
配列 `nums` のすべての要素を逆順にする方法として、次の 2 つがあります。
|
|
|
|
<!-- numbered-subquestions -->
|
|
|
|
1. 同じ長さの新しい配列 `res` を作り、逆順にコピーして返す。
|
|
2. 2 つのインデックス `i` と `j` をそれぞれ先頭と末尾から中央へ動かし、`nums[i]` と `nums[j]` を順に交換する。
|
|
|
|
2 つの方法の空間計算量は、それぞれいくつですか?どちらが「インプレース」な操作ですか?
|
|
|
|
??? success "解答"
|
|
|
|
1. 入力と同じ長さの補助配列が必要なため、空間計算量は $O(n)$ です。
|
|
|
|
2. 使うのは 2 つのインデックス変数だけなので、
|
|
空間計算量は $O(1)$ であり、インプレースな操作です。
|
|
|
|
ただし、インプレースな反転は入力配列を変更します。
|
|
入力の変更が許される場合にのみ優先して使うべきです。元の配列を残す必要がある場合は、方法 1 のコピーにかかる空間を省くことはできません。
|
|
|
|
## 2.6.2 プログラミング演習
|
|
|
|
### 1. フィボナッチ数
|
|
|
|
フィボナッチ数列は、$F(0)=0$、$F(1)=1$ を満たし、$n\ge2$ のとき
|
|
$F(n)=F(n-1)+F(n-2)$ となります。
|
|
|
|
0 以上の整数 `n` が与えられます。再帰を使わず、ループを使って $F(n)$ を計算し、返してください。
|
|
|
|
??? tip "解法のヒント"
|
|
|
|
1. まず、n が 0 と 1 の場合をそれぞれ処理します
|
|
2. 次の項の計算に必要なのは直前の 2 項だけで、数列全体を保存する必要はありません
|
|
3. 2 つの変数を更新するときは、後で使う古い値を先に上書きしないよう注意します
|
|
|
|
[LeetCode](https://leetcode.com/problems/fibonacci-number/){ .rounded-button .exercise-button target="_blank" rel="noopener noreferrer" }
|